B1 – begrijpelijke taal

Taalniveau B1 begrijpelijke taal

Huurregels, verzekeringsvoorwaarden, pensioenbepalingen, vergunningvoorschriften. Het is vaak taaie kost wat je te lezen krijgt. En wat erger is, voor een groot deel van de Nederlanders zijn die teksten nauwelijks te begrijpen. Dit terwijl het eigenlijk afspraken zijn die je samen maakt.

Teksten die iedereen begrijpt

Gelukkig zijn verzekeraars, pensioenfondsen en banken al jaren bezig hun communicatie te verbeteren. Klanten moeten immers weten wat ze afspreken. De AFM controleert daar ook steeds strenger op. Ook overheden maken hun communicatie naar burgers steeds beter te begrijpen. Zie bijvoorbeeld de richtlijnen van de rijksoverheid voor hun eigen websites.

Advies nodig bij het schrijven in begrijpelijke taal? Of twee helpende handen?
06 425 343 10
pascal@pascalklaassen.nl

B1: begrijpelijke taal

Eenvoudig Nederlands wordt vaak aangeduid met de term B1. Die term vertelt iets over het taalniveau van de lezer. Aanduidingen hiervoor als A1, A2, B1, B2, C1, C2 zijn oorspronkelijk bedoeld om te kijken hoe goed iemand een nieuw geleerde taal begrijpt en kan gebruiken. A1 is het laagste taalniveau, C2 het hoogste. Zo’n 85% van de mensen begrijpt een tekst die is geschreven voor mensen met minimaal taalniveau B1.

Voor welke organisaties is B1 belangrijk?

Teksten gericht op taalniveau B1 zijn vooral belangrijk als je schrijft voor een grote algemene doelgroep. Overheden, banken en verzekeraars schrijven vaak zulke teksten. Woningcorporaties ook. En als je in de zorg werkt, wil je ook graag dat patiënten je website en folders begrijpen. Soms is het belangrijk nog een stapje verder te gaan. Voor Pluryn bijvoorbeeld hielp ik mee aan samenvattingen van folders en jaarverslagen waarvan het taalniveau dichter bij A2 dan B1 lag.

Niet alleen voor laagopgeleiden

Een veel voorkomend misverstand is dat taalniveau B1 vooral bedoeld is voor mensen die laagopgeleid zijn. De term ‘laagopgeleid’ is op zich al raar. Er schuilt toch een negatief waardeoordeel in, terwijl de vakken die je leert op de opleidingen die daarmee bedoeld worden cruciaal zijn voor onze samenleving. Maar afgezien daarvan, ook ‘hoogopgeleide’ mensen lezen de meeste teksten graag op niveau B1. Zeker als het gaat om onderwerpen waarin ze zelf geen specialist zijn, zoals bijvoorbeeld met pensioenbepalingen, huurregels of verzekeringsvoorwaarden vaak het geval is. Duidelijkheid is voor iedereen prettig.

7 Tips voor schrijven in begrijpelijke taal

Hoe zorg je ervoor dat 85% van de mensen je teksten goed kan lezen? Enkele belangrijke tips zijn:

1. Gebruik woorden die vaak voorkomen

Waarom ‘indien’ schrijven als ‘als’ ook kan. Of ‘mededelen’ als ‘vertellen’ ook kan. Gek genoeg gebruiken we als we spreken vaak gemakkelijkere varianten van woorden dan wanneer we schrijven. Dat is nergens voor nodig. Houd het simpel. Zie ook de website Ishetb1? En moet je jargon gebruiken omdat het echt niet anders kan? Leg dan de betekenis van een woord uit.

2. Maak zinnen van ongeveer tien woorden

Geef de lezer wat adempauzes. Maak je zinnen niet te lang. Voor teksten die we van een beeldscherm lezen, geldt dit eigenlijk altijd. Zoals voor blogs, websites en e-mails. Maar ook teksten op papier worden beter leesbaar als je niet bijzin aan bijzin rijgt.

3. Kom snel tot de kern

Vertel je belangrijkste boodschap snel. Ook als het gaat om een beslissing. Geef je argumenten erna in plaats van ervoor. Een korte inleiding is wel fijn. Zodat de lezer weet waar de brief of webtekst over gaat. Maar liever niet langer dan drie zinnen.

4. Gebruik informatieve tussenkopjes

Tussenkopjes zijn handig als de lezer later informatie wil terugvinden. Voor je website geldt dat bezoekers vaak alleen die tussenkopjes lezen. Dit betekent dus dat je er maar beter voor kunt zorgen dat je boodschap in die kopjes ook duidelijk wordt. In blogs daarentegen kun je met opvallende kopjes proberen de lezer te interesseren voor de rest van de tekst.

5. Maak je brief, webtekst of brochure niet te lang

Wat voor een enkele zin geldt, geldt zeker voor de tekst als geheel: maak het niet te lang. Geef alleen informatie die de lezer echt nodig heeft. Persoonlijk vind ik het onbegrijpelijk, maar niet iedereen leest graag. En zeker voorwaarden, voorschriften en bepalingen niet. Moet je echt veel informatie kwijt? Knip deze dan op en verdeel deze over verschillende webpagina’s. Gaat het om een brief? Zet dan de kern in die brief en de rest in een bijlage. Gaat het om een jaarverslag? Dan kun je ook bij ieder hoofdstuk een korte samenvatting in begrijpelijke taal geven.

6. Gebruik actieve taal

Joke drinkt melk. De melk wordt gedronken door Joke. De eerste zin is de actieve variant; de tweede zin de passieve. De eerste leest veel prettiger. En die zin is ook nog eens korter. Scan je tekst op woorden als ‘worden’, ‘zullen’ en ‘kunnen’ en vervang ze zoveel mogelijk.

7. Maak duidelijk wie iets doet en vindt

Als je actieve zinnen schrijft, voorkom je ook dat het niet duidelijk is wie iets doet of vindt. Een voorbeeld: ‘vragen van onze klanten worden beantwoord binnen een dag.’ Waarom niet gewoon: ‘wij beantwoorden de vragen van klanten binnen een dag’? Of als uit de context niet duidelijk is, wie ‘wij’ zijn: ‘de helpdesk beantwoordt de vragen van klanten binnen een dag.’ En als er maar één iemand op de helpdesk werkt: ‘Karin beantwoordt je vragen binnen een dag.’

Advies nodig bij het schrijven in begrijpelijke taal? Of twee helpende handen?
06 425 343 10
pascal@pascalklaassen.nl

Met de billen bloot

Wat ik zelf altijd een belangrijk voordeel van B1-teksten vind, is dat het de schrijver dwingt om tot de kern van de boodschap te komen. En die boodschap zo concreet mogelijk op te schrijven. Vaag, wollig taalgebruik past dan niet meer. Niet iedere manager zal er blij van worden. Sommige managers klagen misschien over jip-en-janneketaal. Vertel ze dan gerust dat begrijpelijke taal heel ‘Lean’ is. Het voorkomt namelijk veel onduidelijkheden. En het laat ook nog eens zien of de keizer daadwerkelijk kleren aanheeft. Vergelijk ‘mensen moeten weer in hun kracht gezet worden’, met ‘ik zorg dat mensen zich minder ziek melden. Volgend jaar 10% minder dan dit jaar’.

Niet alles hoeft in B1

Dit alles wil niet zeggen dat je per se al je teksten voor taalniveau B1 moet schrijven. Deze tekst is dat bijvoorbeeld ook niet. Kijk alleen maar eens naar de vorige alinea. Wat hebben blote billen met het schrijven van teksten te maken? ‘Lean’, is dat Frans? Over welke keizer en zijn garderobe gaat het daar ineens? Als je voor vakgenoten schrijft, mag je ervan uitgaan dat de lezer best wat meer moeite wil doen voor je tekst. Metaforen en jargon zijn dan bijvoorbeeld minder een probleem. Ook vanwege SEO (als je wilt dat je teksten goed scoren in Google en Bing) wil je bepaalde woorden misschien toch graag in je tekst verwerken.

Advies nodig bij het schrijven in begrijpelijke taal? Of twee helpende handen?
06 425 343 10
pascal@pascalklaassen.nl